Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu (Có dàn ý chi tiết)

Tố Hữu là một nhà thơ cách mạng nổi tiếng của nước ta. Ông có nhiều sáng tác hay và bài thơ Khi con tu hú là một sáng tác đầy ấn tượng của ông. Bài thơ này tuy không dài nhưng nội dung của nó vẫn thể hiện được tinh thần khát khao tự do của nhà thơ khi ông đang phải ở trong hoàn cảnh ngục tù.

Để các em có thể làm một bài văn phân tích bài thơ Khi con tu hú được tốt nhất, Kho tàng văn mẫu sẽ hướng dẫn các em lập dàn ý phân tích bài thơ Khi con tu hú và cung cấp thêm bài văn mẫu cho các em tham khảo.

I. Lập dàn ý phân tích bài thơ Khi con tu hú

1. Mở bài

– Giới thiệu về nhà thơ Tố Hữu và bài thơ Khi con tu hú.

– Nhà thơ Tố Hữu quê ở Thừa Thiên – Huế. Từ thời học sinh ông đã tham gia cách mạng. Cả cuộc đời mình ông dành trọn cho cách mạng và sáng tác thi ca. Ông được xem như là ngọn cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam.

– Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Khi con tu hú là khi tác giả bị thực dân Pháp bắt và giam cầm ở nhà lao Thừa Phủ – Huế.

2. Thân bài phân tích bài thơ Khi con tu hú

a. Cảnh đất trời vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng

– Tiếng chim tu hú giống như một tiếng báo thức làm bừng tỉnh tâm hồn người chiến sĩ trẻ khiến cho anh cảm nhận được khung cảnh mùa hè rộn rã:

+ Trong vườn có tiếng ve râm ran.

+ Trên cánh đồng lúa chiêm đã chín vàng.

+ Cánh diều chao lượn trên bầu trời cao rộng.

+ Trong vườn trái cây đượm ngọt.

– Khung cảnh của mùa hè được hiện lên trong tâm tưởng của tác giả. Trong hoàn cảnh ngục tù mà có thể cảm nhận được sự sôi động của mùa hè chứng tỏ nhà thơ là người có tâm hồn trẻ trung, yêu đời.

b. Tâm trạng người tù cách mạng

– Cách ngắt nhịp bất thường, cách dùng từ ngữ mạnh, từ cảm thán làm lột tả sự ngột ngạt một cách cao độ. Thể hiện khát khao cháy bỏng được thoát ra khỏi chốn ngục từ của tác giả để tìm về với tự do.

3. Kết luận

– Khái quát lại nội dung bài thơ và nêu cảm nhận của em về bài thơ này.

Bài viết liên quan:

>> Phân tích bài thơ Ngắm trăng của Hồ Chí Minh (Có dàn ý chi tiết)

>> Phân tích bài thơ Quê hương của Tế Hanh (Có dàn ý chi tiết)

II. Bài làm phân tích bài thơ Khi con tu hú

Nhà thơ Tố Hữu sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Thừa Thiên – Huế. Ông được biết đến là nhà thơ của lý tưởng cộng sản. Những bài thơ mà ông viết ngập tràn hình ảnh lãng mạn cách mạng. Nội dung thơ được tác giả gửi gắm nhiều cảm xúc, tâm tư của bản thân mình vào trong đó. Viết cho độc giả nhưng cũng là viết cho chính mình. Trong thời gian tham gia hoạt động cách mạng, nhà thơ đã từng bị giam cầm trong nhà ngục Thừa Phủ – Huế. Trong thời gian này, ông đã viết bài thơ Khi con tu hú để thể hiện khát vọng tự do, hướng tới tự do.

Nhan đề của bài thơ là Khi con tu hú giống như một cụm từ chỉ mốc thời gian. Nó chính là thời điểm mà mọi khao khát trong tâm trí nhà thơ bùng lên. Đó là thời điểm mùa hè đầy sôi động đang đến. Với những người trẻ tuổi như Tố Hữu lúc bấy giờ, mùa hè sôi động luôn khiến con người khao khát được hoạt động, được hòa mình vào cuộc sống, được cảm nhận hương lúa chiêm chín thơm trên cánh đồng. Thế nhưng lúc này, nhà thơ đang ở trong hoàn cảnh tù đầy và mọi hình ảnh ông viết ra trong bài thơ này đều là bằng tưởng tượng hoặc là bằng nỗi nhớ của những mùa hè khi nhà thơ đang được tự do.

phan-tich-bai-tho-khi-con-tu-hu

Phân tích bài thơ Khi con tu hú

Tác giả đã bắt đầu bài thơ của mình bằng một tiếng chim tu hú. Có thể lý giải việc tiếng chim tu hú tác động mạnh lên tâm trí của nhà thơ là bởi tiếng chim tu hú là tiếng kêu báo hiệu cho những ngày hè rực rỡ đang đến gần. Hình ảnh cánh chim bay lượn trên bầu trời lại là biểu tượng cho sự tự do. Nó tác động mạnh lên tâm tưởng của nhà thơ và ông đã viết:

Loading...

Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần

Ở đây, nhà thơ không miêu tả sự đơn độc của tiếng chim mà miêu tả một tiếng chim đang gọi bầy. Đó là tiếng chim báo tin vui thể hiện một sự gắn bó, khăng khít. Chúng đang gọi nhau bởi vì trên cánh đồng lúa chiêm đang chín còn trái cây thì đang ngọt dần. Chưa dừng lại ở đó, tiếng chim còn gợi lên trong lòng tác giả cả một thế giới ngập tràn hình ảnh, màu sắc, âm thanh đầy tươi đẹp:

Vườn ươm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không

Đây là những hình ảnh, âm thanh, màu sắc của cuộc sống thường ngày. Đó là một khu vườn mùa hè với tiếng ve ngân râm ran như đáng hát khúc ca mùa hạ. Đó là khoảng sân vàng ươm màu của những hạt ngô. Đó là một bầu trời cao và rộng nơi đôi diều sáo đang lộn nhào. Không gian ấy thật vui tươi và sinh động. Tất cả những hình ảnh mà nhà thơ Tố Hữu đưa ra đều thể hiện một mùa màng bội thu, một cuộc sống no ấm và đủ đầy. Sự sống ngoài kia đang vận động và không ngừng được sinh sôi, nảy nở. Không chỉ có vậy, chúng được tác giả tô đậm và đẩy lên mức cao nhất có thể. Chẳng hạn như hạt bắp vàng được viết là bắp rây vàng hạt, ánh nắng thì là nắng đào, trời xanh thì càng rộng càng cao. Có thể thấy màu sắc trong thơ vô cùng lộng lẫy. Tiếng ve không chỉ ngân vang mà nó còn dậy lên rất nhiều điều. Và để hòa nhập vào không gian ấy, đôi con diều sáo cũng phải thể hiện sự náo nức của mình bằng cách lộn nhào tầng không.

Lý giải cho việc miêu tả của tác giả, chúng ta có thể thấy hoàn cảnh của ông lúc này là đang trong cảnh tù đầy. Nhà thơ bị giam cầm trong 4 bức tường lao nên tất thảy những gì ông miêu tả kia đều là bằng trí tưởng tượng, bằng trí nhớ và bằng tình yêu dành cho quê hương, đất nước. Chính từ những điều đó, nhà thơ mới tô đậm cuộc sống lên một chút bởi với ông lúc này, mọi hình ảnh, âm thanh, màu sắc của cuộc sống đều vô cùng quý giá. Những thứ trước đây vốn bình dị thì nay càng trở nên sâu sắc hơn.

Cảnh vật trong trí tưởng tượng của tác giả càng tươi đẹp bao nhiêu thì nó lại càng làm cho thực tại trở nên cay nghiệt bấy nhiêu. Những câu thơ cuối của bài thơ đã thể hiện rõ cái ngột ngạt, bí bách mà nhà thơ đang phải trải qua:

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi

Ngột làm sao, chết uất thôi

Khi con tu hú ngoài trời cứ kêu

Nếu như đoạn thơ trên tác giả miêu tả khung cảnh bên ngoài nhà giam thì đến đoạn thơ này nhà thơ đã miêu tả tâm trạng của mình. Thoạt tiên ta tưởng như có sự mâu thuẫn ở đây nhưng kì thực giữa hai đoạn thơ có một sự liên kết vô cùng khéo léo. Ở đây, mối dây liên kết chính là tiếng chim tu hú. Tiếng chim không chỉ gợi lên khung cảnh bên ngoài nhà giam, tiếng chim còn gợi lên trong lòng tác giả niềm khao khát được tự do. Nó khiến cho nhà thơ cảm thấy ngột ngạt, chết uất.

Ở cuối bài thơ, tiếng chim tu hú trở thành tiếng gọi của tự do và chính bởi vậy nó càng khiến cho nhà thơ bực bội, đau khổ vì không thể thoát khỏi cảnh tù đầy.

Bài thơ được viết theo thể thơ dân tộc cùng với những hình ảnh quen thuộc của làng quê nên tạo cảm giác gần gũi và yên bình. Qua đây, ta cũng hiểu và cảm nhận được sâu sắc lý tưởng cách mạng của người chiến sĩ muốn thoát ra khỏi cảnh tù đầy để hòa mình vào cuộc sống, tiếp tục chiến đấu để mang đến sự bình yên, giữ vững sự bình yên cho quê hương.

Như vậy là chúng ta đã cùng nhau lập dàn ý và phân tích bài thơ Khi con thu hú của Tố Hữu. Bài viết này hy vọng sẽ giúp các em có thêm một tài liệu tham khảo bổ ích để vận dụng vào việc học của mình được tốt hơn.

Thu Thủy

Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu (Có dàn ý chi tiết)
5 (100%) 2 đánh giá