Phân tích bài thơ Qua đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan (Có dàn ý chi tiết)

Bài thơ Qua đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan được viết khi đang trên đường thiên lí vào kinh đô Phú Xuân làm nữ quan. Dừng chân ở đèo Ngang, bà đã viết nên những vần thơ vừa là để miêu tả khung cảnh, vừa là để nói lên tâm sự của mình khi ấy.

Để giúp các em có thể làm tốt bài phân tích bài thơ Qua đèo Ngang, Kho tàng văn mẫu sẽ hướng dẫn các em lập dàn ý cho đề văn này đồng thời gợi ý thêm một bài văn mẫu để các em đọc tham khảo.

I. Lập dàn ý phân tích bài thơ Qua đèo Ngang

1. Mở bài

– Giới thiệu về nhà thơ Bà Huyện Thanh Quan và tác phẩm Qua đèo Ngang.

– Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hinh, quê ở Nghi Tàm, Thăng Long.

– Bài thơ Qua đèo Ngang tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn, qua đó nhà thơ cũng thể hiện những tâm tư trong lòng mình.

2. Thân bài

a. Hai câu đề

– Thời điểm nữ thi sĩ bước tới đèo Ngang.

– Gợi tả cảnh quan con đèo.

b. Hai câu thực

– Cuộc sống và con người nơi đèo Ngang, cảnh vật có sự đối nhau.

– Sử dụng từ láy lom khom, lác đác làm tăng thêm sự hoang vắng, nghèo nàn của khung cảnh.

c. Hai câu luận

– Tiếng kêu quốc quốc, gia gia càng làm tăng thêm nỗi nhớ nhà.

– Sử dụng phép đối và đảo ngữ, vừa tạo hình, vừa tạo nhạc.

d. Hai câu kết

– Tâm trạng ngơ ngác, bồi hồi của nữ sĩ khi dừng chân đứng lại để nhìn ngắm cảnh đèo.

– Nhận ra cái cô đơn, lẻ loi của mình giữa không gian bao la.

3. Kết luận

– Nêu cảm nghĩ của em về bài thơ Qua đèo Ngang.

Bài viết liên quan:

>> Phân tích bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh (Có dàn ý chi tiết)

>> Phân tích bài thơ Bánh trôi nước của Bà Huyện Thanh Quan (Có dàn ý chi tiết)

II. Lập dàn ý phân tích bài thơ Qua đèo Ngang

Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hinh, là một nữ sĩ sống vào giữa thế kỉ 19. Vì có chồng làm quan huyện Thanh Quan và được ngời đời ái mộ nên bà được gọi là Bà Huyện Thanh Quan. Sau này, người ta cũng nhớ đến bà nhiều hơn với cái tên này. Vốn sinh ra trong một gia đình quyền quý nên bà hay chữ, giỏi thơ. Các sáng tác thơ Nôm của bà còn lại sáu bài trong đó bài thơ Qua đèo Ngang là một bài thơ nổi bật được nhiều người yêu thích. Bài thơ này được bà viết khi bà đang trên đường vào kinh đô Phú Xuân làm nữ quan. Bài thơ có cách thể hiện độc đáo thể hiện được tài năng thi ca của Bà Huyện Thanh Quan.

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với niêm luật vô cùng chặt chẽ. Hai cầu đề cho người đọc thấy được thời gian khi bà đặt chân tới đèo Ngang đó chính là lúc chiều tà. Đèo Ngang vốn là một ranh giới tự nhiên nằm giữa hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình. Nơi đây có cảnh thiên nhiên vô cùng hùng vĩ. Vốn dĩ nơi đây là một cảnh đẹp nhưng tác giả lại miêu tả nó vào một buổi chiều tà khiến cho khung cảnh nhuốm một màu buồn. Nỗi buồn có lẽ xuất phát từ trong lòng của nhà thơ và nó lan ra cảnh vật xung quanh. Âm a trong từ tà ở cuối câu thứ nhất là một âm mở vì vậy nó càng khiến cho nỗi buồn kéo dài ra mãi. Sang đến câu thừa đề, nhà thơ miêu tả một khung cảnh chen chúc của cỏ cây, hoa lá. Chúng chen nhau để được tồn tại ở nơi hoang vu ấy. Tác giả đã gieo vần a ở các tiếng tà – lá – hoa tạo nên cho câu thơ một âm điệu du dương, nhẹ nhàng nhưng cũng man mác buồn:

Loading...

Bước tới đèo Ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen lá đá chen hoa

Hoa trong câu thơ này là hoa rừng, có thể là hoa mua hoặc hoa sim tím mà như cách nói của Hữu Loan thì đó là một màu hoang biền biệt.

phan-tich-bai-tho-qua-deo-ngang

Phân tích bài thơ Qua đèo Ngang

Sang đến hai câu thực, tác giả miêu tả cảnh cuộc sống và con người nơi đèo Ngang từ cách đây hơn 150 năm. Nơi ấy có núi, có sông, có những chú tiều đang gánh củi và có mấy nhà chợ lác đác. Hai hình ảnh một bên là núi, một bên là sông có sự đối nhau làm tăng thêm cảnh hoang vắng, trống trơ:

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Những từ ngữ chỉ số lượng như vài, mấy cho thấy sự vắng vẻ, thưa thớt của con người. Với việc sử dụng phép đảo ngữ đưa hai từ láy lom khom, lác đác lên đứng đầu câu không chỉ khiến cho câu thơ trở nên nổi bật mà nó còn làm tăng lên dáng vẻ của những chú tiều cũng sự sự hoang vu của những nhà chợ ven sông. Nỗi buồn của nhà thơ càng vì thế mà tặng thêm .

Trời cứ thế tối dần, những con chim đã bắt đầu quay về tổ. Chúng cất lên những tiếng kêu quốc quốc và gia gia. Lẽ ra, tiếng chim phải khiến cho nhà thơ vui hơn nhưng không. Nhà thơ đã sử dụng lối chơi chữ đồng âm trong tiếng Việt. Tiếng kêu của con chim cuốc, con chim đa khiến nhà thơ liên tưởng đến quốc quốc, đến gia gia. Đó là một tiếng gọi nhớ nhà, thương nhà. Nó khiến cho nhà thơ cảm thấy đau lòng hơn chứ không hề vui. Ở đây, tiếng chim đã nói hộ tiếng lòng của tác giả:

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Với việc vận dụng phép đối và đảo ngữ, tác giả đã khiến cho âm điệu của câu thơ trở nên da diết, khiến cho người đọc cũng cảm thấy đau lòng.

Đến hai câu cuối bài, nhà thơ đã thể hiện, đã bộc bạch vụ thể tâm trạng ngơ ngác, bồi hồi và lẻ loi của bản thân mình. Đi ngang qua đèo, dừng chân đứng lại để lắng nghe tiếng chim gọi đàn. Ở đây, nhà thơ tiếp tục sử dụng phép đối để người đọc thấy được cái lẻ loi trơ trọi của tác giả giữa khung cảnh trời đất bao la:

Dừng chân đứng lại trời non nước

Một mảnh tình riêng ta với ta

3 tiếng ta với ta đã thể hiện được cái trơ trọi của người lữ khách. Có một chút tình riêng mà nó cũng tan ra thành từng mảnh, nghe mà xót xa. Lại cộng thêm từ một đứng ở đầu câu càng làm tăng thêm nỗi buồn, côc độc.

Bài thơ Qua đèo Ngang là một trong những bài thơ thành công và thể hiện đúng niêm luật, bốc cục của thể thơ thất ngôn bát cứ. Các cặp đối xứng nhau chặt chẽ, thể hiện được tài năng nghệ thuật độc đáo của tác giả. Bài thơ thấm đượm một nỗi buồn và giúp người đọc hiểu ra được tâm trạng của nhà thơ khi ấy.

Trên đây là phần hướng dẫn lập dàn ý phân tích bài thơ Qua đèo Ngang và bài văn mẫu tham khảo. Phụ huynh cũng nên tìm hiểu kĩ để có thể hướng dẫn các con của mình và cùng học với con.

Thu Thủy

Đánh giá bài viết

Từ khóa tìm kiếm:

  • lập dàn ý chi tiết bài thơ qua đèo ngang
  • phân tích bài thơ qua đèo ngang