phu nhân là gì

Bách khoa toàn thư há Wikipedia

Tên giờ đồng hồ Trung
Phồn thể夫人
Giản thể夫人
Phiên âm
Tiếng Hán xài chuẩn
Bính âm Hán ngữfūrén
Tên giờ đồng hồ Nhật
Kanji夫人
Kanaふじん·ぶにん
Tên giờ đồng hồ Triều Tiên
Hangul

부인

Bạn đang xem: phu nhân là gì

Hanja

夫人

Phiên âm
Romaja quốc ngữbu'in
McCune–Reischauerpu'in

Phu nhân (chữ Hán: 夫人, giờ đồng hồ Anh: Lady hoặc Madame) là một trong những thương hiệu nhằm gọi kết duyên của một người nam nhi với vị thế nhập xã hội. Từ "Phu nhân" nhập giờ đồng hồ Việt với cơ hội trình bày không giống là Quý bà, Bà chủ hoặc Lệnh bà.

Trong lịch sử dân tộc Trung Quốc và VN, Phu nhân là level, danh phận của phi tần nhập hậu cung. Thời ni trở nên một danh kể từ chỉ sự tôn trọng so với phụ phái nữ, và trong tương đối nhiều văn cảnh dùng để làm nói đến ngẫu nhiên người phụ phái nữ trưởng thành và cứng cáp này. Theo cơ chế Mệnh phụ với kể từ thời mái ấm Tống, thì Phu nhân là tước đoạt vị tối đa của một mệnh phụ.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Từ thời mái ấm Chu, Lễ ký - Hôn nghi kị ghi lại cơ chế nội cung như sau: 「"Noi gương cổ nhân bên dưới Hậu, Thiên tử lập sáu cung, lấy tía Phu nhân, chín Tần, nhì mươi bảy Thế phụ, tám mươi kiểu mốt Ngự thê"[1]. Lúc bấy giờ thiên tử xưng Vương, phu nhân chủ yếu phong Vương hậu, bên dưới Vương hậu là sản phẩm [Phu nhân] bao gồm với tía người, luận bàn về lễ phép, tiết hạnh của bậc hiền lành phụ[2]. Bên cạnh đó, chủ yếu thê của chư hầu cũng gọi Phu nhân, tuy nhiên kha khá phức tạp một chút ít, bám theo chương loại 16, Quý thị thiên (季氏篇) của sách Luận ngữ với ghi chép rằng: 「"Thê tử của Quốc quân, phiên bản thân thuộc Quốc quân gọi Phu nhân, Phu nhân tự động xưng Tiểu Đồng, người nội địa ấy gọi là Quân phu nhân, trình bày với những người nước không giống thì gọi là Quả Tiểu quân, tuy nhiên người nước không giống cũng gọi là Quân phu nhân"[3].

Thời Tây Hán, phong hiệu [Phu nhân] là cơ hội gọi những phi tần trình bày cộng đồng bên dưới Hoàng hậu, về sau lại sở hữu tăng Mỹ nhân, Lương nhân, Bát tử,..v.v... thực hiện cho tới khối hệ thống phi tần với loại bậc rõ rệt hơn[4]. Dưới thời Hán Vũ Đế sửa lại thêm Tiệp dư, Khinh nga, Dung hoa, Sung hắn,... tuy vậy vẫn sử dụng [Phu nhân] như 1 loại nhã xưng, ví như Triệu tiệp dư, sinh khuôn của Hán Chiêu Đế thông thường được gọi là [Câu Dặc phu nhân] bởi bà ở Câu Dặc cung. Các vị vua sau thời đại của Hán Vũ Đế kể từ cơ không hề dùng tước đoạt [Phu nhân] nhằm gọi những phi tần.

Năm 1983, vạc hiện tại lăng tẩm của Nam Việt Triệu Văn Đế - thời đại ngay sát với Hán Vũ Đế. Tại trên đây, những sử gia vạc hiện tại với biên chép hậu cung tần phi của Nam Việt, đều sử dụng thương hiệu Phu nhân tương tự động mái ấm Hán, như [Hữu phu nhân; 右夫人], [Tả phu nhân; 左夫人], [Thái phu nhân; 泰夫人] và [Khẩu phu nhân; 口夫人][5].

Đến thời Tam Quốc thì Thục Hán và Đông Ngô duyên dụng, triều đình Tào Ngụy thuở đầu liệt [Phu nhân] chỉ bên dưới Hoàng hậu, sau này lại thiết lập tăng Quý tần bịa đặt bên trên [Phu nhân][6]. Thời mái ấm Tấn quá kế tiếp phần rộng lớn thiết chế của Tào Ngụy, rước [Phu nhân] nằm trong [Quý tần] và Quý nhân xưng gọi [Tam phu nhân; 三夫人], kể từ cơ hành trở thành nên cụm thương hiệu [Tam phu nhân] như 1 dạng vinh hàm nhập khối hệ thống hậu cung.

Xem thêm: tiểu thuyết bách hợp

Thời Nam Bắc triều, Bắc Ngụy thiết [Tam phu nhân] bên dưới chức Tả Hữu Chiêu nghi kị và bên trên chức Tần. Triều Bắc Tề thiết Tam phu nhân gồm: Hoằng Đức (弘德), Chính Đức (正德) và Sùng Đức (崇德), bên dưới bậc Hoàng hậu và Chiêu nghi kị, vị ngang với Tam công; sau lại bịa đặt tăng [Thục phi; 淑妃] nằm trong [Nga Anh; 娥英], địa điểm [Tam phu nhân] ở bậc loại 4 nhập hậu cung. Triều Bắc Chu, khối hệ thống hậu cung phức tạp, với thiết lập [Tam phu nhân] bên dưới địa điểm Hoàng hậu, gồm những: [Quý phi; 貴妃], [Trưởng Quý phi; 長貴妃] và [Đức phi; 德妃] vị ngang với Tam công. Nam triều Lưu Tống thừa kế quy định mái ấm Tấn, tuy nhiên đại nhằm tiếp tục với sự giản lược, cho tới thời Lưu Tống Minh Đế thiết Quý phi, Quý tần nằm trong Quý cơ xưng gọi [Tam phu nhân]. Thời mái ấm Tùy, ấn định sản phẩm Phu nhân bao gồm 3 chức: Quý phi, Thục phi và Đức phi, vị Chính nhất phẩm[7]. Từ cơ, mái ấm Đường thiết bịa đặt hậu cung, cơ hội gọi [Phu nhân] là cách tiếp nhằm ám chỉ sản phẩm Phi[8].

Sang thời mái ấm Tống và mái ấm Minh, tước đoạt vị [Phu nhân] là tước đoạt hiệu dùng để làm gia phong cho những nước ngoài mệnh phụ, như [Quốc phu nhân; 國夫人] và [Quận phu nhân; 郡夫人].

Các vương quốc đồng văn[sửa | sửa mã nguồn]

Ở Nhật Bản, thời Asuka, Thiên hoàng Tenmu tiếp tục thiết lập hậu cung bám theo giai tác như Trung Quốc, nhập cơ [Phu nhân] toạ lạc bên dưới [Phi], với tía người đồng thời. Thời Heian, tước đoạt [Phu nhân] vẫn tồn tại được dùng, trước lúc bị Thiên hoàng Junna truất phế trừ. Từ cơ, Nhật Bản không hề dùng thương hiệu [Phu nhân] nhập hậu cung nữa. Vương quốc Lưu Cầu hình thành hậu cung với chủ yếu thất của Quốc vương vãi là Vương phi, sản phẩm thiếp là [Phu nhân].

Tại Nước Hàn, thời Cao Câu Ly tiếp tục sớm thiết quy định hậu cung theo phong cách Trung Hoa, nhập cơ nguyên vẹn phối gọi [Chính hậu; 正后], loại là [Tiểu hậu; 小后], bên dưới là sản phẩm [Phu nhân] với 3 vị hiệu: [Chính phu nhân; 正夫人], [Trung phu nhân; 中夫人] và [Tiểu phu nhân; 小夫人]. Sang thời mái ấm Cao Ly, thiết lập 3 cung cấp [Phu nhân] gồm: [Đại phu nhân; 大夫人], [Phu nhân; 夫人] và [Viện phu nhân; 院夫人]. Thời Cao Ly Quang Tông lập tăng tước đoạt [Cung phu nhân; 宮夫人].

Còn bên trên VN, [Phu nhân] thời mái ấm Lý và mái ấm Trần xuất hiện tại như 1 vị hiệu của phi tần, như Ỷ Lan từng là Phu nhân. Hoặc sinh khuôn của Lý Anh Tông là Linh Chiếu Thái hậu cũng từng là [Cảm Thánh phu nhân; 感聖夫人], em gái bà là Phụng Thánh phu nhân cũng chính là phi tần của Lý Thần Tông. Sinh khuôn của Trần Nhân Tông là Nguyên Thánh Thái hậu từng vị [Thiên Cảm phu nhân; 天感夫人], tiếp sau đó mới nhất lập Hậu.

Xem thêm: học tra ngồi cùng bàn không cần an ủi

Sang thời kỳ mái ấm Triều Tiên ở Nước Hàn và mái ấm Hậu Lê của VN, nhì triều đại này đều tế bào phỏng quy định mái ấm Minh, [Phu nhân] chỉ từ là tước đoạt vị của nước ngoài mệnh phụ.

Các hero nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hoa Dương phu nhân - Vương hậu của Tần Hiếu Văn vương vãi, đích tổ khuôn của Tần Thủy Hoàng.
  • Thích phu nhân - sủng phi của Hán Cao Tổ.
  • Bạc phu nhân - phi tần của Hán Cao Tổ, sinh khuôn Hán Văn Đế. Thái hoàng thái hậu thứ nhất nhập lịch sử dân tộc.
  • Vệ Tử phu - Hoàng hậu loại nhì của Hán Vũ Đế. Rất được ông sủng ái, sơ phong Vệ phu nhân.
  • Lý phu nhân - sủng phi của Hán Vũ Đế.
  • Chân Lạc - chủ yếu thất của Tào Ngụy Văn Đế, sinh khuôn Tào Ngụy Minh Đế. Thường gọi là Chân phu nhân, phổ biến là Hotgirl thời cơ.
  • Trần Tuyên Hoa - công chúa Nam Trần. Sau trở thành sủng phi của Tùy Văn Đế và Tùy Dạng Đế, phong Tuyên Hoa phu nhân.
  • Hoa Nhị phu nhân - sủng phi của Hậu Thục Hậu công ty Mạnh Sưởng, được xưng tụng là Thục trung Tứ đại tài phái nữ.
  • Hàn Quốc phu Nhân Võ Thuận - chị Võ Tắc Thiên. Nhân tình của Đường Cao Tông, với tin cậy tháp canh là sinh khuôn Phế hoàng thái tử Lý Hiền.
  • Ngụy Quốc phu nhân Hạ Lan thị - đàn bà Võ Thuận, con cháu Võ Tắc Thiên. Nhân tình của Đường Cao Tông, vô cùng được sủng ái.

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ỷ Lan - phi tần của Lý Thánh Tông, sinh khuôn Lý Nhân Tông. Sơ phong Ỷ Lan phu nhân.
  • Linh Chiếu Thái hậu - phi tần của Lý Thần Tông, sinh khuôn Lý Anh Tông. Sơ phong Cảm Thánh phu nhân.
  • Phụng Thánh phu nhân - phi tần của Lý Thần Tông, em gái Linh Chiếu Thái hậu.
  • Thuận Trinh Hoàng hậu - Hoàng hậu của Lý Huệ Tông và là Hoàng hậu sau cuối của phòng Lý, sinh khuôn Lý Chiêu Hoàng. Từng được phong Thuận Trinh phu nhân.
  • Thiên Cảm nương nương - Hoàng hậu của Trần Thánh Tông, sinh khuôn Trần Nhân Tông. Sơ phong Thiên Cảm phu nhân.
  • Nguyễn Thị Bích Châu - tương truyền là sủng phi của Trần Duệ Tông, thời mái ấm Lê truy tặng Chế Thắng phu nhân. Bà được cho rằng hero truyền thuyết, được tô vẽ qua quýt mẩu chuyện truyền mồm, kể từ này được phong thần, thờ cúng.

Chuyển ngữ phương Tây[sửa | sửa mã nguồn]

Ở những vương quốc trình bày giờ đồng hồ Anh, tên tuổi tương tự phu nhân là [Lady] hoặc [Madame]. Thế tuy nhiên tên tuổi [Lady] ở giờ đồng hồ Anh vừa phải chỉ phụ phái nữ tiếp tục với mái ấm gia đình, rộng lớn tuổi tác hoặc những thiếu thốn phái nữ, chứ không chỉ có gói gọn gàng "phụ phái nữ tiếp tục với gia đình" như [Phu nhân], còn [Madame] là một trong những kể từ giờ đồng hồ Pháp.

Vào thời kỳ Trung Cổ và trước cơ, Lady chỉ sử dụng cho những quý mệnh dựa vào đẳng cấp quý tộc. nhập thời hạn này, những tước đoạt vị như Công tước đoạt, vịn tước đoạt,... đều chưa xuất hiện những kể từ phái nữ hóa, và những phu nhân hoặc phái nữ người sở hữu tước đoạt vị ấy đều chỉ được gọi đơn giản và giản dị là ["Lady"] nằm trong tước đoạt hiệu hoặc bọn họ. Các vương vãi phái nữ - đàn bà của những vị vua chúa Anh nhập thời hạn này đều chỉ xưng Lady (có thể dịch là "Công nương"), như Lady Mary, Lady Elizabeth,... tuy nhiên ko cần Princess, vì như thế mãi cho tới Lúc George I của Anh đăng vương, ông tiếp tục quy ấn định sử dụng Prince chỉ những vương vãi tử hoặc phái mạnh duệ trực hệ 3 đời của một vị quân công ty, và Princess nhằm sử dụng cho tới vương vãi phái nữ, kèm cặp Từ đó là tên tuổi vương vãi thất thể hiện tại thân thuộc phận của tớ là kính ngữ: "Royal Highness".

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tất cả những trang với tựa đề chứa chấp "phu nhân"
  • Mệnh phụ
  • Câu Dặc phu nhân
  • Lý phu nhân (Hán Vũ Đế)

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ 《禮記·昏儀》:“天子后立六宮,三夫人、九嬪、二十七世婦、八十一御妻。」
  2. ^ 《礼记》:“天子之妃曰“后”,诸侯曰“夫人”、大夫曰“孺人”,士曰“妇人”,庶 人曰“妻”。
  3. ^ 《论语·第十六章·季氏篇》: 邦君之妻,君称之曰夫人,夫人自称曰小童;邦人 称之曰君夫人,称诸异邦曰寡小君;异邦人称之亦曰君夫人。
  4. ^ 《汉书 卷九十七上 外戚傳第六十七上》漢興,因秦之稱號,帝母稱皇太后,祖母稱太皇太后,適稱皇后,妾皆稱夫人。又有美人、良人、八子、七子、長使、少使之號焉。至武帝制婕妤、娙娥、傛華、充依,各有爵位,而元帝加昭儀之號,凡十四等云。
  5. ^ 白芳,信息整理:张诗蔚 (22 mon 10 năm 2010). “南越国时期出土的"夫人"玺印” (bằng giờ đồng hồ Trung). 广东省博物馆网站. Bản gốc tàng trữ ngày 2 mon hai năm 2015. Truy cập ngày 9 mon 6 năm 2012.
  6. ^ 《三国志卷五 魏书五 后妃传第五》太祖建国,始命王后,其下五等:有夫人,有昭仪,有婕妤,有容华,有美人。文帝增贵嫔、淑媛、脩容、顺成、良人。明帝增淑妃、昭华、脩仪;除顺成官。太和中始复命夫人,登其位於淑妃之上。自夫人以下爵凡十二等:贵嫔、夫人,位次皇后,爵无所视。
  7. ^ 《隋書·列傳第一​​》:煬帝時,后妃嬪御,無釐婦職,唯端容麗飾,陪從醼遊而已。帝又參詳典故,自製嘉名,著之於令。貴妃、淑妃、德妃,是為三夫人,品正第一。
  8. ^ 《舊唐書·后妃上》: 三代宮禁之職,《周官》最詳。自周已降,彤史沿革,各載本書,此不備述。唐因隋制,皇后之下,有貴妃、淑妃、德妃、賢妃各一人,為夫人,正一品;昭儀、昭容、昭媛、修儀、修容、修媛、充儀、充容、充媛各一人,為九嬪,正二品;婕妤九人,正三品;美人九人,正四品;才人九人,正五品;寶林二十七人,正六品;御女二十七人,正七品;采女二十七人,正八品;其餘六尚諸司,分典乘輿服御。龍朔二年,官名改易,內職皆更舊號。
  • Merriam Webster's Dictionary of English Usage (Merriam-Webster, 1989), ISBN 0-87779-132-5.